Aydınlatma metni, veri sorumlusunun kişisel verileri işlemeden önce ilgili kişiyi bilgilendirmek için hazırladığı belgedir. 6698 sayılı Kanun'un 10. maddesi, veri toplanırken ilgili kişinin aydınlatılmasını zorunlu kılar. Aydınlatma bir "izin alma" değil, şeffaflık yükümlülüğüdür.
Bu rehberde aydınlatma metninde bulunması gereken unsurları ve nasıl hazırlanacağını açıklıyoruz.
Aydınlatma Yükümlülüğü Nedir?
Kanun'un 10. maddesi uyarınca veri sorumlusu, kişisel verileri elde ederken ilgili kişiye belirli bilgileri sunmak zorundadır. Bu yükümlülük, verinin açık rızayla mı yoksa başka bir hukuki sebeple mi işlendiğine bakılmaksızın her hâlde yerine getirilir. Yani açık rıza gerekmeyen işlemelerde de aydınlatma yapılmalıdır.
Aydınlatma Metninde Neler Bulunmalı?
Md. 10 ve Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Tebliği uyarınca metin şunları içermelidir:
- Veri sorumlusunun (ve varsa temsilcisinin) kimliği,
- Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği,
- İşlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği,
- Kişisel veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi,
- İlgili kişinin Kanun'un 11. maddesinde sayılan hakları.
Aydınlatma Metni Nasıl Hazırlanır?
1. İşleme faaliyetini belirleyin
Hangi süreç için (çalışan, müşteri, web ziyaretçisi, aday) metin hazırlandığı netleştirilir; her süreç için ayrı metin gerekebilir.
2. Envanterle eşleştirin
Amaç, aktarım, hukuki sebep ve saklama bilgileri kişisel veri işleme envanterinden alınır; metin envanterle tutarlı olmalıdır.
3. Açık ve anlaşılır dille yazın
Metin, ilgili kişinin anlayabileceği sadelikte olmalı; belirsiz, genel geçer ifadelerden kaçınılmalıdır.
4. Doğru anda ve yöntemle sunun
Aydınlatma, veri elde edilmeden önce veya elde edildiği sırada sunulur (form üstünde, web sayfasında, sözleşme ekinde vb.).
Aydınlatma Yapılmazsa Ne Olur?
Aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık, Kanun'un 18. maddesi uyarınca idari para cezası gerektirir. 2026 yılında bu ihlal için ceza alt sınırı 85.437 TL, üst sınırı 1.709.200 TL'dir. Güncel tutarlar Kurum'un resmi tablosunda yayımlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Aydınlatma için rıza almam gerekir mi?
Hayır. Aydınlatma bir bilgilendirmedir; onay/rıza gerektirmez. Rıza yalnızca işleme şartı olarak gerektiğinde ayrıca alınır.
Her süreç için ayrı metin mi gerekir?
Farklı amaç ve veri kategorileri içeren süreçler için ayrı ve süreçe özgü metinler hazırlamak en doğru yaklaşımdır.
Web sitesinde aydınlatma nasıl sunulur?
Genellikle iletişim/başvuru formlarının yanında ve ayrı bir "Aydınlatma Metni" sayfasıyla; çerezler için ayrıca çerez politikasıyla sunulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kaynak: 6698 sayılı Kanun md. 10-11 ve Aydınlatma Yükümlülüğü Tebliği; Kişisel Verileri Koruma Kurumu (kvkk.gov.tr).